15 Aralık 2017 Cuma

SİİRT’İN ESKİ ÇARŞILARI

2012-01-19 - 21:21
SİİRT’İN ESKİ ÇARŞILARI

Geçenlerde Helvacılar Çarşısından (SOK-IL HELEVÇİYE) geçerken, geçmişlere dalarak gerçek bir nostalji yaşadım. Çarşının, 50 yıl öncesindeki durumunu anımsadım. 5-15 yaşları arasında bir çocukken bu çarşıdaydım. Çarşıda, karşılıklı üç dükkanımız vardı. Rahmetli Dedem Hacı Salih Çeto ile kardeşleri bu dükkanları birlikte işletirlerdi. Ben 5-6 yaşlarındayken Rahmetli dedem ölünce, işyerini ağabeyim devraldı. Ben de, ağabeyimin yanında dükkanda oturturdum. Ağabeyimin de yaşı küçüktü. Amma, ticarete kafası çalışıyordu. Helvacılar Çarşısında en çok iş yapan dükkan, bizim dükkandı. Hemen her gün tonlarla üzüm, pekmez, ceviz içi ve sair gıda maddelerinin alım, satımı gerçekleşirdi. Toptancılık işlerine Dükkân yetmediği için, evimizin alt katındaki odalarını da ambar olarak kullanırdık. Bu durum, Ağabeyimin askerlik görevini ifa için dükkânı devretmesine kadar devam etti.

40-50 yıl öncesinin Helvacılar Çarşısındaki bütün esnaflarını ismen tanırdım. Çoğunun çocuklarıyla arkadaştık. Dama oynadığımız olurdu. Dama oynarken, taş yerine kırmızı ve mavi üzüm kullandığımız olurdu. Helvacılar Çarşısı 40-50 yıl öncesine göre fiziksel anlamda pek değişmemiş. Dükkânlar, genelde aynı dükkânlar. Ancak, tanıdığım esnaflardan kalan neredeyse yok gibi. Çarşının esnafının yüzde 99’u değişmiş. 1-2 esnaf dışında, çarşıda, eski esnaflardan kimse kalmamış.

Bu çarşıya, (HELVACILAR ÇARŞISI=SOK-IL HELEVÇİYE) denilmesinin sebebi, Şehrimizdeki Helvacı esnafının tümünün iş yerlerinin bu çarşıda olmasıydı. O zamanlar, Siirt’te HELVA ÜRETİMİ ÇOK ÖNEMLİYDİ. (VELEYET FOK=YUKARI İLLER) dedikleri Van’a, Erzurum’a, Ardahan’a ve daha birçok Şehirlerle, ilçelerine Siirt’ten teneke teneke helva gönderilirdi. Siirt’in ekonomisine önemli bir girdi sağlanırdı. O zamanlar yapılan PEKMEZ HELVASI (HELEVIT ID DIPS) gerçekten tadına doyum olmayan bir helvaydı. Bugünün en meşhur helva markaları bile, o helvanın tadına ulaşsınlar, imkânsız gibi.

Helvacı dükkânları, aynı zamanda lokanta görevi görürlerdi. Özellikle, günlük işleri için köylerden şehre gelenler, helvacıların dükkânlarına giderek öğle yemeklerini yerlerdi. Yemekleri, genelde ekmek ve helva olurdu. Bu arada otlu peynir ve sadeyağ yiyenler de bulunurdu. Bütün helvacıların dükkânlarında, ortaya konulmuş uzunca bir masa, iki yanında boydan boya konulmuş bankımsı oturaklar vardı.

Helvacılar Çarşısının hemen bitişiğinde YEMENİCİLER ÇARŞISI (SOK-IL SORKERRİN) bulunurdu. Renkli, sade yemeniler üreten bir hayli yemenici esnafı vardı. Onun bir altında DABAKLAR ÇARŞISI (SOK IL DEBBEĞİN) yer almaktaydı. BAKIRCILAR ÇARŞISI (SOK-IL SAFFERİN), DEMİRCİLER ÇARŞISI (SOK IL HADDEDİN), birer alt sokaktaydılar.

Yine Helvacılar Çarşısının bir sokak üstü BATTANİYECİLER (SOK IL BATTANÇİYE) ÇARŞISIYDI. O’nun bir üstünde KUYUMCULARIN (SOK IS SİYYEĞ) ve Onun da bir üstünde SOK IN NACCERİN (MARANGOZLAR ÇARŞISI vardı. Onun bir üst sokağı da SOK-IL KUNDARÇİYE (KUNDURACILAR ÇARŞISI) idi. Daha üst sokaklardaki iş yerleri YUKARI ÇARŞI (SOK IL FOKANİ) olarak tanımlanırdı. Bir de MEŞAYİHLER ÇARŞISI (SOK-IL MEŞEYEĞ) ve SOK-IŞ ŞEİL (ÇALI ÇIRPI ÇARŞISI) vardı.  Çarşıya (SOK-IŞ ŞEİL) denilmesinin sebebi, bu çarşıda köylerden hayvanlar sırtında getirilen çalı çırpıların satılmasıydı. O yıllarda, Siirt’in yerli halkı tandır ekmeği yapardı. Çarşı ekmeğini almak ayıp gibiydi. Fırınlar, sadece yabancılar için ekmek üretirlerdi. Tandır ekmeğini pişirmek için de ÇALI-ÇIRPIYA ihtiyaç çoktu. Bu yüzden, yaz-kış hemen her gün köylerden çok sayıda merkeplere yüklenmiş çalı-çırpı getirilirdi. SOK-IL MEŞEYEĞ, Batı Mahallesinin girişinde, SOK-IL ŞEİL İSE bugünkü İnönü ilköğretim okulunun bulunduğu semtti.

Cumhuriyet Caddesinin, eski belediyeye doğru giden kesimi üzerinde Siirt’in meşhur terzileri sağlı sollu yer alırlardı. Ancak, bu Çarşının konulmuş, belli bir adı yoktu.

Evet, dün Helvacılar Çarşısından geçerken, eski Siirt Çarşıları bir zincir şeridi gibi aklımdan geçti. Sadece Helvacılar Çarşısının değil, bütün çarşıların esnafları 40-50 yıl önceki esnaflarının tümüne yakını değişmiş, göçmüşler.

Demek ki, bir yörenin nasıl değiştiğini görmek için YEDİ UYURLARDAN OLMAK GEREKMİYORMUŞ. 50 YAŞINI AŞAN HER İNSAN, BU SÜRE ZARFINDA HEP AYNI ORTAMDA YAŞAMIŞSA, DEĞİŞİMİ MUTLAKA GÖRÜR VE HİSSEDER. (VEME YAPKA İLLE VECHUHUL KERİM) SIRRINA ERER…



Bu Haber 9659 Defa Okundu
Bu Haberi Paylaş

YORUM EKLE

 

 
  Ad Soyad
 

Yorum

       İsim Yazılmayan Yorumlar Onaylanmayacaktır.
   

YORUMLAR

   sümeyye süme 2012-05-07

 
 çok güzeldi


Anektodlar Kategorisine Ait Diger Haberler

SEYAHATNAMELERDE SİİRT (KÂTİP ÇELEBİ) SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRAS VE SİİRT´İN ŞANSSIZLIĞI… SİİRT’İN ESKİ ÇARŞILARI IL IZZE UL IKRAM ŞENOK! O ZAMAN, İSTANBUL´A GÖNDER! ATATÜRK....A....ATATÜRK! BEN, BAŞINI BÜKMÜŞTÜM! OKULDAN KAYTARMANIN YOLU ÖKÜZ Kİ, HEM NE ÖKÜZ! SİİRTLİ´NİN TEŞEKKÜR BORCU! MEYİL ADRESİ OLSAYMIŞ! KERAMET, NOHUTLARDA! EY HARAMZADELER! ÜÇKÂĞITÇI EMANETÇİYİ NASIL OYUNA GETİRDİLER KITELLERİ (İÇLİ KÖFTE) ÇİĞ ÇİĞ YEMİŞ… ŞEMSİYE MUHABBETİ ARKAMDA YÜRÜMEK ŞEREFİ SANA YETMİYOR MU? KÖTÜLER İÇİN CENAZE TELKİNİ! BELEDİYELER GİTSİN, ENCÜMENLER KALSIN! HACI AMCAMDAN BAŞKA KİMSE B.K YEMESİN! MAL ALMAYA GİTTİ, BÜTÜN PARAYLA PİYANGO BİLETİ ALDI TAZİYESİNE GİTMEK LÂZIM! ÖLECEĞİME ÜZÜLMÜYORUM AMA HACI, SEN BURADA KAL! YEMEK AZ OLUNCA... BERGİL, MERGİL YOK, MOTORDUR, MOTOR! SENİ DE BOŞARIM AMA İNEĞİ BIRAKMAM! BEŞŞO MU, BEŞŞO ÇOK SADIK BİR KÖPEKTİR! SEN BENİMKİMİ YIKA, İKİ KAT PARA VEREYİM! KENDİ YEMEĞİ, BOĞAZINDAN GEÇMEYEN PİNTİ SİİRTLİ KIZLARI SİZE, ANNELERİ BANA! EKMEKLE BERABER, PEYNİR! YİNE G.TÜ BOKLU BİR TAVUK OLSUN! İMDAT FRENİ İLE KAHVE İSTEMENİN BEDELİ! HELALSE İÇİYORUZ, HARAMSA, YAKIYORUZ! EŞEĞE TERS BİNDİRİLEREK ŞEHİRDE DOLAŞTIRILAN AĞA! VE ALEYKÜMÜSSELAM, BAKAN BEY! MALA MINE, EL VELEYE! USTANIN G.TÜ BİLE USTA! BİLEZİKLER, NE GÜNE DURUYOR!

Çok Okunanlar

Çok Yorumlananlar



HABER YORUMLARI

KUR´AN-I KERİMİN IŞIĞINDAN ÖĞÜTLER (ADEM)´DE AŞURE ETKİNLİĞİ 23 NİSAN BU YIL SİİRT´TE FARKLI KUTLANACAK 23 NİSAN BU YIL SİİRT´TE FARKLI KUTLANACAK SİİRT ÜNİVERSİTESİ TAŞINIYOR ŞİİRLER YOĞURT FESTİVALİ VALİ MUSA ÇOLAK, GÜL AİLESİNE TAZİYE ZİYARETİNDE BULUNDU SiiRT ´DELi REMZi´NiN CENAZESiNDE BULUŞTU BAYKAN´DA PİŞMANİYE ÜRETİMİ!

Anketler

Sitemizin Yeni Tasarımını beğendiğiniz mi?
Evet
Hayır
Kararsızım
Kötü

Gunluk Gazeteler

Copyright © 2011 SiirtteHurriyet.com